હિન્દુ ધર્મમાં સોમવારે આવતી અમાસનું ખૂબ જ વિશેષ અને પવિત્ર મહત્વ
૧૫ જૂન ૨૦૨૬, સોમવારના રોજ અધિક માસની સોમવતી અમાસ આવી રહી છે. હિન્દુ ધર્મમાં સોમવારે આવતી અમાસનું ખૂબ જ વિશેષ અને પવિત્ર મહત્વ છે. આ દિવસે વ્રત, પૂજા-પાઠ, દાન અને પિતૃ તર્પણ કરવાથી વિશેષ ફળ પ્રાપ્ત થાય છે.
- સોમવતી અમાસનું ધાર્મિક મહત્વ :
શાસ્ત્રો અનુસાર, સોમવતી અમાસના દિવસે પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન અને દાન કરવાનું અનંત ગણું પુણ્ય મળે છે. આ દિવસે ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીની પૂજા અર્ચના કરવામાં આવે છે. સોમવાર એ ચંદ્રદેવ અને ભગવાન ભોળાનાથનો વાર હોવાથી આ દિવસે કરેલી પૂજાથી કુંડળીમાં ‘ચંદ્ર દોષ’ મુક્ત થાય છે અને માનસિક શાંતિ મળે છે.
મહાભારત સંદર્ભ : ભીષ્મ પિતામહે યુધિષ્ઠિરને આ દિવસનું મહત્વ સમજાવતા કહ્યું હતું કે, જે મનુષ્ય આ દિવસે પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન કરે છે, તેના પિતૃઓ તૃપ્ત થાય છે અને ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિ આવે છે.
- પૂજા વિધિ અને મહત્વના કાર્યો :
આ દિવસે ભક્તોએ નીચે મુજબના કાર્યો કરવા જોઈએ:
પવિત્ર સ્નાન : સવારે વહેલા ઉઠીને કોઈ પવિત્ર નદી, તળાવ અથવા ઘરમાં જ પાણીમાં ગંગાજળ ઉમેરીને સ્નાન કરવું.
પીપળાના વૃક્ષની પૂજા : સોમવતી અમાસના દિવસે પીપળાના વૃક્ષમાં ભગવાન વિષ્ણુ અને પિતૃઓનો વાસ માનવામાં આવે છે. આ દિવસે પીપળાના વૃક્ષને જળ ચઢાવવું અને તેની ૧૦૮ વખત પરિક્રમા કરવી અત્યંત શુભ ગણાય છે. પરિક્રમા દરમિયાન ફેરી ફરતી વખતે દોરો (સૂતર) વીંટવામાં આવે છે.
ભગવાન શિવનો અભિષેક : શિવલિંગ પર દૂધ, જળ અને બિલિપત્ર ચઢાવી “ૐ નમઃ શિવાય” મંત્રનો જાપ કરવો.
પિતૃ તર્પણ : પિતૃઓની આત્માની શાંતિ માટે આ દિવસે પિંડદાન, તર્પણ કે ગીતાજીના પાઠ કરવાથી પિતૃદોષમાંથી મુક્તિ મળે છે.
- દાનનો મહિમા (મહાદાન) :
અમાસના દિવસે કરેલું દાન ક્યારેય ખાલી જતું નથી. સોમવતી અમાસના દિવસે મુખ્યત્વે નીચેની વસ્તુઓનું દાન કરવું જોઈએ:
દાનની સામગ્રી તેનું મહત્વ :
અન્ન અને વસ્ત્ર : ગરીબોને ભોજન કરાવવાથી અન્નપૂર્ણા માતા પ્રસન્ન થાય છે.
દૂધ, દહીં, ચોખા : સફેદ વસ્તુઓના દાનથી ચંદ્ર ગ્રહ મજબૂત બને છે.
કાળા તલ અને જળ : પિતૃઓને તૃપ્તિ આપવા અને રાહુ-કેતુના દોષ નિવારણ માટે.
- આ દિવસે શું ન કરવું?
ઘરમાં કલહ કે ઝઘડો ન કરવો, તેનાથી પિતૃઓ નારાજ થાય છે.
તામસિક ભોજન (ડુંગળી, લસણ કે માંસાહાર) અને નશા યુક્ત પદાર્થોથી દૂર રહેવું.
કોઈપણ અસહાય કે ગરીબ વ્યક્તિનું અપમાન ન કરવું.
નિષ્કર્ષ
૧૫ જૂન ૨૦૨૬ની આ સોમવતી અમાસ આધ્યાત્મિક ઉન્નતિ, પિતૃઓના આશીર્વાદ મેળવવા અને જીવનના કષ્ટોને દૂર કરવા માટેનો એક ઉત્તમ અવસર છે. શ્રદ્ધાપૂર્વક કરેલી પૂજા અને દાન વ્યક્તિના જીવનમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ લાવે છે.
